Tölfræðin er sérkennileg

Ég ætla ekki að rembast eins og rjúpan við staurinn í þessu máli en mér finnst það sérkennilegt að fólk haldi því sinkt og heilagt fram að tölfræðin á bak við greinina í Fréttatímanum sé sérkennileg. Eina tilraunin sem ég hef séð til þess að færa rök fyrir því að tölfræðin sé sérkennileg birtist í athugasemd á bloggi Evu Hauksdóttur [leturbreyting mín]:

Mér finnst reyndar liggja alveg í augum uppi hvað Egill á við með sérkennilegri tölfræði. Í þáttunum er m.a. fjallað um bókmenntir fyrri alda. Bókmenntir voru karlamenning og það getur nú varla talist sanngjarnt að ætlast til þess að í slíkri umfjöllun sé konum gert jafn hátt undir höfði og körlum. Eins er vafasamt að hengja manninn fyrir það að meirihluti ævisagna séu sögur karla. Það eru höfundar sem stjórna því um hvað þeir skrifa.

Ég settist því niður með listann og taldi einungis nöfn fólks sem fæddist um og eftir aldamótin 1900 (1899 fékk að fljóta með, það voru bara tvö nöfn). Niðurstaðan er þessi:

Konur	107	23%
Karlar	355	77%

Ef maður telur bara rithöfunda fædda eftir 1899 og gesti þáttarins (þ.e.a.s. ekki viðfangsefni ævisagna, sem Eva gagnrýnir) þá er niðurstaðan þessi (athugið að umfjöllunarefni Braga eru ekki tekin með í þessum tölum):

Konur	92	25%
Karlar	273	75%

Það er lengi hægt að leika sér með þessar tölur en ég held að hvernig sem þeim er snúið fer þetta allt á einn veg. Konur fá ekki þá umfjöllun í Kiljunni sem þær eiga skilið. Ég ætla ekki að tjá mig meira um þetta mál.

ES. Ég vil taka það fram, fyrst það virðist vera orðin viðtekin skoðun, að ekkert okkar sem skrifaði greinina í Fréttatímanum hefur farið fram á hengingu Egils Helgasonar. Honum hefur einungis verið bent á það að hlutfall kvenna í þættinum hans er óeðlilega lágt. Hafi hengingarólin einhvern tíma verið hengd um háls hans, er hann einn um það að herða hana. 

Frægar konur - og karlarnir þeirra

Ég hlustaði á Nordegren i P1 í bílnum á leiðinni heim í dag. Þar var verið að tala um það hversu merkilegt það væri að þegar frægar konur deyja þarf alltaf að taka það fram hvaða karla þær hafa verið viðriðnar. Sama ætti ekki endilega við um fræga karla.

Mér sýnast íslenskir fjölmiðlar vera sama marki brenndir. Sumir alla vega.

Skoðið líka wikipedia og berið saman greinar þar um til dæmis fræga leikara eða íþróttafólk. Þar er oftar en ekki tekið fram hverjum kona sé gift og hversu mörg börn hún eigi. Þessar upplýsingar sjást sjaldan á síðum um karlmenn. Ágætis dæmi um þetta eru sænsku wikipedia-síðurnar um Sönnu Lundell og Mikael Persbrandt.

Ef ég væri frægur myndi ég ekki hafa neitt á móti því að fólk vissi hver konan mín hafi verið og að ég hafi átt börn.

Kynleg Kilja

Ég held að það sé margt til í því sem kunningjakona mín skrifaði mér (og öðrum sem höfum verið viðriðin Kilju-bréfið). Hún skrifaði:

Alltaf skal einhver velviljuð kona koma körlunum til varnar.

Júlía Margrét Alexandersdóttir, sem er áreiðanlega mjög velviljuð, skrifar grein í Frétttablaðið í dag. Það fyrsta sem mér datt í hug eftir að hafa lesið greinina var: „Aumingja Egill að þurfa að lenda í þessu einelti ...“.

Það er ýmislegt athugavert við það sem Júlía Margrét skrifar:

1. „Það má deila á þessa aðferðafræði þótt ég efi ekki niðurstöður“

Þetta hafa margir sagt síðan greinin okkar birtist í Fréttatímanum, en enginn hefur getað sagt okkur það nákvæmlega hvað er að aðferðafræðinni. Ef þáttafærslurnar gefa ekki rétta mynd af því hvað gerist í þáttunum, þætti mér réttara að gagnrýna Egil Helgason fyrir að vera jafnkarllægur í þáttafærslunum sínum og raun ber vitni. Það er ekkert að aðferðafræðinni.

2. „Góður þáttur Sigríðar Pétursdóttur, Kvika, er í eftirlæti undirritaðrar. Kvikmyndasagan er hins vegar sama marki brennd og bókmenntafortíðin; karlmenn eru þar í aðalhlutverki og þrátt fyrir mjög góða þátttöku kvenna í setti Sigríðar eru karlmenn þar eflaust í meirihluta séu viðfangsefnin dregin með í sama pott með sama hætti.“

Er þetta ekki alveg týpískt? Alltaf þegar karlmenn eru gagnrýndir þarf að draga fram einhverja konu og benda á að hún hegði sér nú fjandakornið alveg eins! Þessi samlíking er ekki einungis fáránleg; hún er kolröng. Frá áramótum hefur Sigríður rætt við átta konur og tíu karla. Hlutföllin eru sem sagt 45/55. Ég myndi telja það öllu jafnara kynjahlutfall en 23/77. Sigríður tekur þar að auki meðvitaðar ákvarðanir til að jafna hlut kynjanna í þáttum sínum. Það verður seint hægt að segja það um Egil Helgason.

3. „Fljótlegast í þessu öllu, er að líta hvorki til hægri né vinstri og beina spjótum að þáttastjórnandanum. Ég held þetta sé hins vegar kjörið tækifæri til að staldra við og velta við margfalt fleiri steinum. Í hvaða röð viljum við breyta þessu - eigum við að byrja á egginu eða hænunni. Ef Egill er bakarinn eru bókaútgefendur smiðirnir, sem stjórna því hvað kemur út.“

Við litum alltsvo hvorki til hægri né vinstri, beindum spjótunum að þáttastjórnandanum, hengdum bakara fyrir smið, veltum vitlausum steinum og byrjuðum á egginu (fyrirgefið háðsglósuna, ég stenst bara ekki mátið ... ef ég hefði bara haft 390 orð, þá hefði ég kannski látið eina myndlíkingu duga). Aumingja Egill ... Hann er bara að endurspegla raunveruleikann í þáttunum sínum. Hversu lengi ætlum við að leyfa körlum að nota þessa afsökun til þess að sporna við auknum réttindum kvenna? Þetta er rangt og ég er viss um að ef Júlía Margrét veltir því aðeins betur fyrir sér kemst hún að sömu niðurstöðu og við. Bókmenntaþátturinn Kiljan endurspeglar ekki raunveruleika íslensks bókmenntalífs. Hann endurspeglar karlkynshluta íslensks bókmenntalífs. Það er hins vegar alveg rétt að það má velta fleiri steinum. Okkur fannst bara brýnt að byrja þar sem kynjamismununin var sem augljósust. Það ætti líka að vera deginum ljósara að það er þáttastjórnandinn sem ákveður hverjir mæta í þáttinn hans og það er þáttastjórnandinn sem getur tekið meðvitaða ákvörðun um að gera báðum kynjum jafnhátt undir höfði þótt þeim sé kannski ekki gert það annars staðar í þjóðfélaginu. Það kallast að sýna gott fordæmi.

Kiljan og konurnar

Sprengjan féll í gærkvöldi og springur vonandi í dag.

Fréttatíminn er nefnilega kominn út og á blaðsíðu 31 er grein sem tuttugu og sjö manns skrifa undir, karlar og konur, áhugafólk um bókmenntir og jafnrétti.

Meðal þeirra sem skrifa undir skjalið er Sigurbjörn (eða alter egó Sigurbjarnar öllu heldur). Greinin fjallar um kynjabundið misrétti í þættinum Kiljunni sem RÚV sendir út og eru viðbrögð við dræmum undirtektum sem við sem höfum skrifast á við Egil Helgason höfum fengið.

Það er hægt að ná allan Fréttatímann hér og PDF-útskrift af bréfinu er hér.

Stuðboltakveðjur!

ES. Egill Helgason heldur að hann svari greininni þegar hann skrifar „um kynjahlutföll í bókmenntaheiminum“. Enn á ný sýnir hann að hann skilur hreinlega ekki hvað við erum að fara fram á. Við erum ekki að tala um kynjahlutföllin í bókmenntaheiminum. Við erum að tala um kynjahlutföllin í Kiljunni. Við erum að tala um að karlar fá meiri umfjöllun en konur.

En í alvöru talað, Egill. Áttu við að Gerður Kristný hefði bara átt að halda kjafti og vera þakklát fyrir að hafa fengið jafnmikla umfjöllun í Kiljunni?
Svo má nú bæta því við að í hópi þeirra fimm „Nýhílista“ (mér skilst að sé búið að leysa þann félagsskap upp) sem skrifa undir greinina eru hvorki meira né minna en þrjár konur.

Þar að auki fer hann með rangt mál í þessu blessaða bloggi sínu, en ég ætla að leyfa öðrum að tjá sig um það.

Svar Egils sýnir og sannar að hann hefur engan áhuga á því að hlusta á skoðanir annars fólks, hvað þá taka til sín réttmæta gagnrýni.

Konur í Kiljuna! - Annar hluti

Sigrún Stefánsdóttir svaraði mér. Hún treystir Agli Helgasyni „til þess að gæta jafnvægis milli kynjanna eftir því sem mögulegt er hverju sinni“.

Ég skil þetta svo að henni sé skítsama þótt Egill tali bara við og um karla í þáttunum sínum.

Þess vegna svaraði ég henni:

Konur í Kiljuna!

Sigurbjörn hefur sent umsjónarmanni Kiljunnar og dagskrárstjóra Ríkisútvarpsins tölvuskeyti:

Ég fylgist spenntur með svörunum!

Og þau létu ekki á sér standa, Egill Helgason er greinilega skjótur til svara þegar maður snertir viðkvæman punkt. Hann heimilar þó ekki birtingu á svörum sínum en þau eru því miður á eina leið.

Egill hefur miklar áhyggjur af því hversu lítið sést til gamals fólks í sjónvarpinu svo hann ætlar að bæta úr því í kvöld með því að ræða við einhvern níræðan karl. Svo segist hann ekki vilja svara neinu öðru fyrr en ég geri betur grein fyrir mér (eins og þess þurfi, það ættu nú flestir að vita núorðið hver ég er, djók ... eða ég vona ekki). En Egill Helgason er alla vega ósammála því að hlutfall kvenkyns viðmælenda í þættinum hans fari aldrei upp fyrir 15%. Ég skora á hann að gera betur grein fyrir máli sínu!

Í kvöld verður bara rætt við karla.
2. mars var ein kona viðmælandi, annars var bara rætt við og um karla.
23. febrúar var ein kona viðmælandi, annars var bara rætt við og um karla.

Ég gæti alveg haldið áfram en niðurstaðan yrði bara sú sama: Hlutfall kvenkyns viðmælenda í sjónvarpsþættinum Kiljan er mjög lágt og Ríkisútvarpinu til háborinnar skammar. Sem ríkisstofnun er Ríkisútvarpið bundið af jafnréttislögum og ég gæti helst trúað því að Egill Helgason brjóti þau ansi duglega við val sitt á viðmælendum. En ég er ekki löglærður maður svo ég læt aðra um að dæma það.

Konur í fjölmiðlum

Það kemur betur og betur í ljós að Margrét Hugrún Gústavsdóttir hefur hvorki húmor fyrir sjálfri sér, né hæfileikann til að taka til sín gagnrýni.

Það síðara lýsir sér best í því að hún leyfir fólki ekki að skrifa athugasemdir á blogginu sínu og því að hún líkir þeim sem gagnrýna hana við „sn[í]kjudýr“ ... það er heldur málefnalegt, eða hitt þó heldur. Í ofanálag er hún svo vænisjúk að hún heldur að ég sé Hildur Knútsdóttir, eitt það mesta hrós sem ég hef fengið síðan ég byrjaði að skrifa þetta blogg.

Í tilefni þess ætla ég að birta skjáskot af bloggfærslunni sem hún eyddi um daginn. Hún er líka til á vefþjónum google ef einhver skyldi efast um tilvist hennar.

Það vakna heldur en ekki margar spurningar við lesturinn ekki síst sú hver raunveruleg ástæða þess að Margrét Hugrún fjarlægði færsluna hafi verið. Var henni skipað að eyða henni?

Það sem mér finnst samt einna athyglisverðast er það að hún, sem á einstaklega erfitt með að taka til sín gagnrýni, vílar ekki fyrir sér að gagnrýna aðra. Hún setur samasemmerki á milli áhugamála sinna og áhugamála allra kvenna. Hún hefur áhuga á útliti og tísku, ergo allar konur hafa áhuga á útliti og tísku. Hún setur samasemmerki á milli þess að hún sé kona og þess að Pjattrófurnar hafi verið færðar neðar á forsíðu Eyjunnar (í staðinn komu tveir miðaldra karlpungar sem hafa gaman af því að slúðra og bera út róg um annað fólk).

Það er vissulega ástæða til þess að hafa áhyggjur af því hversu sjaldan konur eru teknar tali í fjölmiðlum. Hvernig stendur til dæmis á því að aðeins 10-15% viðmælenda í þáttum eins og Kiljunni eru konur? Það sem er kannski stærsta áhyggjuefnið er það að það er eins og Margrét Hugrún haldi að þáttur kvenna í fjölmiðlum aukist í jöfnu hlutfalli við það hversu margar bloggfærslur Pjattrófurnar skrifa.